Terytorium Polski znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego ciepłego w odmianie przejściowej, co oznacza, że występują wszystkie 4 pory roku, w tym lato, na które przypada tzw. sezon wysoki w szeroko pojętej branży budowlanej. To właśnie wtedy notuje się największą intensywność prac i realizacji wszelkich inwestycji, również w dziedzinie wiercenia studni głębinowych. W związku z tym intuicja podpowiada, że lato jest wręcz idealnym czasem na to, aby zainwestować we własną studnię głębinową. Jednak wnioski wynikające z rzeczywistej praktyki wykonawczej wielu firm hydrogeologicznych przeczą temu założeniu. Jak to wygląda w praktyce – lepsze lato, a może zima? Niniejszy artykuł rozważa wszystkie „za” i „przeciw” oraz odpowiada na pytanie, która pora na wiercenie studni głębinowej realnie będzie korzystniejsza dla przeciętnego inwestora z południa Polski.

Zalety i wady wiercenia studni w porze zimowej i letniej

Chęć posiadania wody z własnego źródła, jakim jest studnia głębinowa, pozwala nie tylko na niezależność od drogiej sieci wodociągowej, ale również daje możliwość pozyskania wody o lepszych parametrach jakościowych. Oczywiście do niezwykle niskich kosztów eksploatacji należy doliczyć koszty inwestycyjne, które różnią się w zależności od lokalizacji, zakresu prac oraz warunków hydrogeologicznych. Warto zwrócić uwagę, że decyzja o wierceniu studni głębinowej to także wybór pory roku, kiedy będzie można rozpocząć badania i zasadniczą część procesu wykonawczego. Nierzadko wynika to z przemyślanej strategii inwestycyjnej, a innym razem jest to spontaniczna decyzja inwestora, której realizacja zależy wyłącznie od terminarza wykonawcy, czyli przypadku.

Ogólnie rzecz ujmując, wiercenie studni głębinowej może odbywać się o dowolnej porze roku, ponieważ dostępne metody i sprzęt umożliwiają realizację odwiertów i podłączeń niezależnie od warunków termicznych. Oczywiście wyłączając naprawdę ekstremalne sytuacje, jak silne opady (deszcz, śnieg) czy skrajne wahania temperatur (mrozy, upały). Każda pora roku, pod względem możliwości prowadzenia prac, ma swoje mocne i słabe strony, dlatego warto przyjrzeć się, czy lato faktycznie jest idealnym okresem na wiercenie studni. A może zdecydowanie lepsze będą terminy zimowe?

Zestawiając ze sobą lato i zimę, należy mieć na uwadze szereg czynników – głównie pogodowych – które bardzo mocno determinują możliwość prowadzenia prac zarówno badawczych, jak i ziemnych czy podłączeniowych. Warto pamiętać, że klimat Polski należy do strefy klimatów umiarkowanych oraz wyróżnia się przejściowością, co ma istotny wpływ na harmonogram prac w branży budowlanej, a także warunkuje możliwości wykonania prac hydrogeologicznych. W związku z tym, poniżej przedstawiono główne aspekty wiercenia studni głębinowej zimą w odniesieniu do pory letniej.

Zalety wiercenia studni głębinowej zimą:

  • bardzo krótki czas oczekiwania na rozpoczęcie prac,
  • brak ryzyka wystąpienia nagłych zjawisk pogodowych jak ulewy i podtopienia,
  • bezpieczny wjazd ciężkiego sprzętu na podmokły grunt w czasie przymrozków.

Wady wiercenia studni głębinowej zimą:

  • fale uciążliwych mrozów,
  • obfite opady śniegu lub gwałtowne roztopy,
  • oblodzenie i zaśnieżenie dróg dojazdowych,
  • zaledwie kilka godzin naturalnego światła słonecznego w ciągu doby.

Powyższe zestawienie pokazuje, że okres zimowy dla wykonania studni głębinowej może być bardzo dobrą i korzystną alternatywą w odniesieniu pory letniej. Pomimo pewnych trudności, za okresem zimowym przemawiają przede wszystkim niższe koszty, wyższa jakość prac oraz dostępność terminów realizacji.

Studnia głębinowa a pora roku

Nie da się ukryć, że zmienność pór roku oraz pogody to niezwykle ważny czynnik, który odgrywa istotną rolę w inwestycjach z zakresu wiercenia studni głębinowych. Bardzo często można spotkać się z opinią, że wiosna jest optymalnym okresem na rozpoczęcie prac, co ma swoje mocne uzasadnienie w praktyce studniarskiej. Jednak należy wziąć pod uwagę, że wiosną grunt w powierzchniowych warstwach wciąż może być niestabilny, co stanowi duże utrudnienie dla wjazdu ciężkiego sprzętu oraz wykonania samego odwiertu. Taka sama sytuacja dotyczy pory jesiennej, natomiast lato to z kolei ryzyko wystąpienia ulew i związanych z nimi powodzi błyskawicznych. Należy podkreślić, że jest to szczególnie niebezpieczne w obszarach podgórskich i górskich oraz na działkach o wysokim stopniu zabudowania i małej retencji wodnej gruntu. W czasie roztopów wyjątkowo niekorzystnym zjawiskiem jest też napływ wód roztopowych, któe utrudniają prace ziemne oraz mobilność sprzętu.

Oczywistą kwestią jest też trudność warunków pogodowych w okresie zimowym, jednak mając na uwadze letnie ryzyko podtopień czy bezpieczny dojazd i wjazd na działkę (nawet pomimo czasowego zaśnieżenia i oblodzenia), zima pod tym względem jest korzystniejsza. Jedynym poważnym minusem jest skrajny mróz, stanowiący zagrożenie dla montażu instalacji hydraulicznej oraz pracy sprzętu w tak niskich temperaturach. Co ciekawe, w Polsce grunt przemarza do głębokości od 0,8 m do 1,4 m poniżej poziomu terenu w zależności od strefy, natomiast na obszarach południowych jest to wartość 1,2 m p.p.t. Ponadto należy pamiętać, że z każdym metrem poniżej poziomu przemarzania temperatura gruntu wzrasta, a na poziomie 15-20 m p.p.t., jest całkowicie niezależna od pory roku, stabilizując się i osiągając wartość ok. 10°C. W warstwach jeszcze głębszych tj. poniżej 20 m p.p.t., temperatura gruntu powoli wzrasta, co związane jest ze stopniem geotermicznym, czyli wpływem ciepła pochodzącego z wnętrza Ziemi.

Ryzyko nadejścia obfitych opadów czy roztopów występuje zawsze, a skutki tych zjawisk są bardzo uciążliwe, jednak w przypadku odwilży, topnienie pokrywy śnieżnej następuje stopniowo przez kilka dni i jest zdecydowanie bardziej przewidywalne niż letnie powodzie błyskawiczne. Zanim napływ wód roztopowych stanie się problematyczny, a grunt grząski, zwykle możliwe jest ukończenie wszystkich prac związanych z wykonaniem przeciętnej studni głębinowej wraz z wyjazdem ciężkiego sprzętu. Więcej na temat przeciętnego czasu realizacji studni zamieszczono w artykule pt. „Jak długo trwa wiercenie studni głębinowej”. Pewną niedogodnością może być również dostęp naturalnego światła słonecznego, które na południu Polski w dniu przesilenia zimowego jest obecne tylko przez 8 godzin i 10 minut. Rozwiązaniem są statywy z reflektorami emitującymi światło sztuczne o odpowiedniej mocy, co istotnie redukuje niedogodności związane z brakiem naturalnego światła słonecznego.

Wiercenie studni zimą jako korzystna alternatywa dla okresu letniego

Wiedząc o tym, jak czynniki pogodowe wpływają na możliwości prowadzenia prac (szczególnie w bardziej wymagających lokalizacjach podgórskich i górskich), warto spojrzeć na aspekt czasu realizacji.. Przede wszystkim mowa o wyraźnym skróceniu czasu oczekiwania między kontaktem z firmą wykonawczą a momentem rozpoczęcia prac badawczych i wiertniczych. Okres zimowy to zwykle mniejsza intensywność prac w branży budowlanej, w tym także hydrogeologicznej, co wpływa na większą dostępność dogodnych terminów dla potencjalnych inwestorów. Oczywiście nie zawsze jest to reguła, ponieważ obecne zimy w Polsce są cieplejsze niż jeszcze kilkanaście lat temu, a tęgie mrozy, mimo że występują, to jednak nie trwają zbyt długo. W efekcie podjęcie przez inwestora decyzji o wykonaniu studni głębinowej zimą jest bardzo racjonalne, ponieważ pozwala dobrze zaplanować taką inwestycję bez ekstremalnej presji czasu, która najczęściej zdarza się latem, gdy cała branża pracuje z pełną mocą.

W przypadku studni o niestandardowych parametrach, kiedy głębokość wynosi ponad 30 m p.p.t. i/lub pobór wody będzie wyższy niż 5 m³/dobę, przepisy wymagają sporządzenia projektu robót geologicznych i operatu wodnoprawnego oraz uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i złożenia dokumentacji powykonawczej. W okresie zimowym można znacznie szybciej uzyskać decyzję zezwalającą na rozpoczęcie prac ze względu na nieco mniejsze obciążenie uprawnionych organów, tj. Starostwa Powiatowego i Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej. Z kolei zimowa dostępność terminów wykonawcy sprawia, że w kontekście standardowych studni głębinowych, roboty mogą wystartować w ciągu kilku dni od zamówienia, co ma bardzo duże znaczenie, zwłaszcza dla inwestorów biznesowych, rolnych czy właścicieli domów jednorodzinnych. Szczegółowe informacje dotyczące przepisów i wymogów formalnych zawarto w artykule pt. „Prawa i regulacje dotyczące wiercenia studni w Polsce”.

Podsumowanie

Wydawać by się mogło, że prowadzenie prac wiertniczych w ramach inwestycji w studnię głębinową jest uzależnione głównie od słonecznej pogody i letniej pory roku. Jednak wieloletnia praktyka wykonawcza pokazuje, że to mit, który wciąż jest obecny w świadomości osób spoza branży hydrogeologicznej. Rzeczywiście, pogoda ma istotny wpływ na roboty ziemne i przyłączeniowe, natomiast pora roku sama w sobie już niekoniecznie. Okazuje się, że wiercenie studni głębinowej jest możliwe o każdej porze roku, choć zawsze należy mieć na uwadze wspomnianą pogodę, a także lokalne warunki gruntowe i hydrogeologiczne, które są priorytetowe. Dla potencjalnego inwestora najkorzystniejsze pory to wiosna i zima, biorąc pod uwagę przede wszystkim jakość wykonania, czas realizacji oraz koszty inwestycji. Z kolei lato, mimo że w teorii może wydawać się idealne, w praktyce raczej nie będzie optymalną porą do wiercenia studni głębinowej – a przynajmniej nie w większości przypadków.