Dostęp do własnej wody to wyraz niezależności, a zarazem wzięcie odpowiedzialności za zaopatrzenie w wodę domu, firmy czy gospodarstwa rolnego. Dlatego każda awaria studni głębinowej będzie wiązała się z wykryciem źródła problemu i jego rozwiązania, aby możliwie szybko przywrócić wodę w kranie. Nie inaczej jest w przypadku usterki pompy głębinowej – wówczas woda nie dociera wcale albo jest jej bardzo mało i w praktyce nie można z niej skorzystać. Jakie są możliwe przyczyny, jak temu zaradzić i kiedy wezwać fachowca?

Awaria pompy głębinowej – jak rozpoznać?

Zarówno producenci urządzeń tłoczących, jak i wykonawcy zawsze zalecają, aby studnię głębinową (wraz z instalacją wodną) poddawać okresowym przeglądom oraz konserwacji. Dzięki regularnie przeprowadzanym czynnościom serwisowym poziom niezawodności układu wzrasta, czego efektem jest uniknięcie większości potencjalnych awarii. Jednak zdarza się, że mimo zachowania należytej staranności i troski o własne ujęcie wody, dochodzi do awarii pompy głębinowej. Jest to bardzo uciążliwe, ponieważ oznacza natychmiastowe odcięcie mieszkańców budynku od dostępu do wody pitnej. Poza oczywistym objawem – brakiem wody w kranie – mogą pojawić się też inne, na które należy zwrócić uwagę.

Przede wszystkim będzie to wyraźnie odczuwalne zbyt niskie ciśnienie wody w instalacji lub jego całkowity zanik przepływu wody. Są to pierwsze sygnały świadczące o wystąpieniu awarii układu, bądź samej pompy. Oprócz problemu z dostawą wody należy zwrócić uwagę na inne sygnały zlokalizowane w studni jak np. generowanie hałasu w postaci buczenia czy drgań. Równie istotna jest także sama słyszalność dźwięku (bądź jego brak) dochodzącego z pompy głębinowej, który informuje o pracy pompy głębinowej. Warto podkreślić, że brak dźwięku i pracy pompy jest dość rzadki, zwłaszcza jeśli instalacja ma mniej niż 10 lat, ponieważ problem ten najczęściej wynika z przerwania dostawy energii elektrycznej do pompy lub znacznie rzadziej z uszkodzenia silnika elektrycznego. Jeśli pompa posiada sprawne zasilanie, wówczas wykrycie awarii może być bardziej skomplikowane. Oczywiście może też zdarzyć się sytuacja, gdy usterek będzie kilka jednocześnie – po stronie pompy, instalacji oraz zasilania z uszkodzeniem silnika włącznie.

Pompa głębinowa nie działa – przyczyny

Wykrycie powodu, dla którego pompa głębinowa odmawia posłuszeństwa, może być z jednej strony nieco czasochłonne, jednak z drugiej pozwala użytkownikowi lepiej poznać całą instalację, a to z pewnością nie pójdzie na marne i zaprocentuje w przyszłości.

Zasilanie

Poszukiwanie przyczyn usterki warto rozpocząć od tych najbardziej prozaicznych. Praktyka pokazuje, że bardzo często za rzekomą usterkę pompy odpowiada brak zasilania energią elektryczną wywołanego np. burzą obfitującą w silne wyładowania atmosferyczne, co w obszarach podgórskich i górskich w okresie letnim jest zjawiskiem powszechnym. Zdarza się również, że właściciele budynków wyposażonych w instalację fotowoltaiczną mogą być narażeni na zbyt wysokie napięcie, co może skutkować krótkotrwałym odcięciem dopływu prądu i unieruchomieniem pompy głębinowej. Równie prawdopodobny jest spadek napięcia czy aktywacja wyłącznika ochronnego, co skutkuje wyłączeniem urządzenia tłoczącego wodę do budynku.

Do innych przyczyn wynikających z braku zasilania należy zaliczyć zaśniedziałe styki lub całkowity brak styku czy uszkodzony kabel zasilający. Każda z tych sytuacji oznacza brak pompowania wody. Dlatego, zanim użytkownik podejmie bardziej czasochłonne kroki, powinien zacząć od sprawdzenia zasilania energią elektryczną instalacji studni głębinowej.

Stan i jakość zasobu wody

Jedną z kluczowych przyczyn tego, że pompa nie działa, jest niski poziom lustra wody w studni powstały w wyniku nieprecyzyjnego odwiertu bądź naturalnego wyczerpywania się zasobu wody czy długotrwałej suszy hydrologicznej. Wtedy pompa będzie zasysać wodę z domieszką powietrza, co spowoduje istotny spadek ciśnienia lub całkowity brak tłoczenia wody oraz awarię samej pompy i silnika elektrycznego. Problemem związanym bezpośrednio z jakością soczewki wodnej są zanieczyszczenia występujące w wodzie (np. kurzawka), które osadzają się w nadmiernych ilościach na filtrze wlotowym i elementach mechanicznych pompy. Oznacza to spadek wydajności urządzenia i skrócenie jego żywotności.

Instalacja wodna

W dalszej części instalacji wodnej tj. tuż za pompą głębinową może dochodzić do wielu różnych usterek wpływających na nieprawidłowe działanie pompy. Będą to głównie uszkodzenia mechanizmu zaworu zwrotnego lub jego zarastanie – należy go szukać w ciągu rury tuż powyżej pompy lub w korpusie pompy, jeśli dany model posiada zintegrowany (wbudowany) zawór zwrotny. Do tego dochodzą różnego rodzaju pęknięcia i przeciekirury zasilającej czy nieszczelności i wycieki w punktach połączeniowych czy zbiornika przeponowego (hydrofor/kapsuła). Wszelkie ubytki wody tłoczonej przez instalację przekładają się na spadki ciśnienia, niższą wydajność systemu, a tym samym nadmierne obciążenie urządzenia pompowego.

Urządzenie tłoczące (pompa głębinowa)

Jedną z najpoważniejszych usterek stanowi bezpośrednia awaria pompy głębinowej, która nierzadko wymaga profesjonalnego serwisu lub wymiany. W obrębie urządzenia tłoczącego najczęściej dochodzi do uszkodzenia jego poszczególnych elementów:

  • filtra wlotowego,
  • kondensatora rozruchowego,
  • wirnika turbiny,
  • łożyska,
  • silnika elektrycznego.

Awarie tych komponentów spowodowane są przeważnie przez zanieczyszczenia (np. nagromadzenie i osadzanie się piasku, kamienia), usterki elektroniki sterującej (złe taktowanie aktywacji i dezaktywacji pompy), niski poziom wody i pracę „na sucho”. Stale występujące nieprawidłowości i nadmierna praca pompy może prowadzić do przegrzewania się i spalenia silnika elektrycznego, unieruchamiając pompę. Co ciekawe, podobnie jak w różnego rodzaju urządzeniach wyposażonych w elementy mechaniczne, także i tutaj dłuższe nieużywanie (zastanie) instalacji może sprzyjać wystąpieniu usterek. Dodatkowo bardzo niekorzystnym zjawiskiem, odbijającym się na sprawności i trwałości pompy głębinowej jest obecność korozji zarówno na korpusie urządzenia, jak i w jego wnętrzu.

Co ważne, każda pompa głębinowa będąca urządzeniem elektrycznym, znajdującym zastosowanie w studni głębinowej powinna spełniać wymogi techniczne i te z zakresu bezpieczeństwa. Wyrażono je w następujących dokumentach:

  • norma PN-EN ISO 9906 (dot. parametrów technicznych pompy),
  • norma PN-EN IEC 60335-1 (dot. bezpieczeństwa urządzenia elektrycznego),
  • norma PN-EN IEC 60335-2-41 (dot. pomp elektrycznych),
  • atest PZH (dot. dopuszczenia kontaktu z wodą pitną),
  • znak CE (dot. zgodności z prawem UE – Deklaracja Zgodności UE).

Dobór sprzętu i instalacji oraz eksploatacja

Przechodząc do mniej popularnych przyczyn awarii pompy, skutkujących brakiem wody lub jej bardzo słabym ciśnieniem, należy wspomnieć o błędach wykonawczych i eksploatacyjnych. Co się za nimi kryje? Na przykład to, że pompa głębinowa została dobrana w sposób nieprawidłowy (za mocna), co w rezultacie prowadzi do tłoczenia zbyt małej ilości wody z domieszką powietrza, a więc niskiej wydajności urządzenia i niskiego ciśnienia dostarczanej wody. W dłuższym terminie może to oznaczać permanentne przeciążenie (przegrzewanie) pompy, która jest narażona na szybsze zużycie poszczególnych elementów, szczególnie gdy w instalacji brak zbiornika przeponowego (hydrofor/kapsuła) oraz zabezpieczeń samej pompy (zwór dławiący, falownik, sterownik z pływakami). Co więcej, wykonawca mógł również zamontować pompę o zbyt małej wydajności w stosunku do instalacji wodnej i planowanego zużycia wody. Będzie to skutkowało również zbyt niskim ciśnieniem czy zbyt wolnym napełnianiem zbiornika przeponowego (hydrofor/kapsuła). Jeszcze innym przypadkiem może być fakt posiadania studni głębinowej o zbyt niskiej wydajności – wówczas prawidłowo dobrana pompa będzie powodować objawy identyczne z (w) przypadku zbyt słabej pompy w odniesieniu do typowego zapotrzebowania na wodę.

Do klasycznych błędów eksploatacyjnych będących w gestii użytkownika należy zaliczyć brak wykonywania regularnego przeglądu studni głębinowej oraz jej konserwacji tak samodzielnie, jak i przy pomocy serwisu. Pompę głębinową zaleca się wymieniać raz na 10 lat, natomiast dobrą praktyką jest robienie przeglądu raz w roku, aby sprawdzić wszystkie newralgiczne punkty instalacji wchodzącej w skład studni głębinowej. Dzięki temu można w porę zareagować (wiele czynności łatwo wykonać samodzielnie) i w ten sposób ustrzec się kosztownych awarii w przyszłości.

Usterka pompy – kiedy wezwać serwis?

Nie każdy użytkownik ma wiedzę techniczną w zakresie pomp głębinowych, dlatego niektóre czynności musi wykonać serwisant, który przeprowadzi fachową diagnozę usterki i usunie ją, czy to przez naprawę czy wymianę całego urządzenia. Sytuacje, w których obecność fachowca jest niezbędna to przede wszystkim:

  • awaria silnika elektrycznego,
  • uszkodzenia w obrębie przewodów zasilających,
  • zużycie elementów mechanicznych pompy,
  • niemożność samodzielnego ustalenia przyczyny awarii lub dokonania naprawy.

Warto pamiętać, że przywrócenie sprawności urządzenia w wielu przypadkach można przeprowadzić samodzielnie, zwracając uwagę na:

  • poziom wody w studni,
  • stan filtra wlotowego,
  • drożność i szczelność rury zasilającej,
  • sprawność zaworu zwrotnego,
  • podłączenie do sieci elektrycznej oraz stan kabla zasilającego.

Natomiast w przypadku awarii urządzenia tłoczącego, należy wezwać serwis, ponieważ usterka może dotyczyć zarówno elementów mechanicznych, jak i silnika elektrycznego.

Podsumowanie

Posiadanie własnej studni głębinowej to niezależność od systemu wodociągowego, a zarazem wzięcie odpowiedzialności za jej prawidłową eksploatację, w tym regularną konserwację i ewentualne naprawy . Sytuacja, w której pompa głębinowa przestaje działać, powoduje niemal natychmiastowe odcięcie budynku od dostępu do wody. Jest to bardzo duży problem nie tylko dla właścicieli budynków mieszkalnych, ale przede wszystkim dla przedsiębiorstw i gospodarstw rolnych, które zużywają ogromne ilości wody – niezbędne do codziennego funkcjonowania. Znalezienie przyczyny usterki urządzenia tłoczącego nie zawsze jest oczywiste, a samodzielna naprawa niekoniecznie musi się udać. Dlatego dość często jedynym rozwiązaniem będzie wezwanie serwisu, który dokona naprawy pompy głębinowej lub wymieni ją na nową.